نيلوفر بيضايی متولد ٢٥ ديماه ١٣٤٥ (١٥ ژانويه ١٩٦٧) در تهران است. وی دوران دبستان و دبيرستان را در تهران گذراند و در سال ١٣٦٤ (١٩٨٥) ناچار به ترك ايران شد. او در دانشگاه گوته ی فرانكفورت به تحصيل در رشته های ادبيات آلمانی ، تئاتر- سينما و تلويزيون و تعليم و تربيت پرداخت و در سال  ١٣٧٣ (١٩٩٤) در همين رشته ها فوق ليسانس (كارشناسي ارشد) گرفت. او در همانسال گروه تئاتر “دريچه“ را در شهر فرانكفورت بنا نهاد و بعنوان نمايشنامه نويس، كارگردان تئاتر، طراح صحنه و لباس و طراح نور به فعاليت پرداخت. حاصل فعاليت هنري او در اين ساليان دوازده نمايشنامه با حدود دويست اجرا در آلمان و كشورهاي ديگر اروپايی بوده است.

سه متن نمايشي او در سال ١٩٩٨ توسط نشر باران در استكهلم منتشر شده و سه متن ديگرش در كتاب نمايش به چاپ رسيده است. همچنين جديدترين متن نمايشي اش “دختران خورشيد“ كه در سال ٢٠٠٥ نوشته، بزودي توسط نشر تئاتر مارالام در زوريخ و بزبان آلماني به چاپ خواهد رسيد.

يكي ديگر از زمينه هاي كاري نيلوفر بيضايی نوشتن و مقالات و مطالب پژوهشي در مورد تئاتر و سينما و همچنين ترجمه ي مطالب تئاتري بوده كه در اين زمينه بيش از بيست مطلب در نشريات تخصصي تئاتر و همچنين سايتهاي اينترنتي درج شده است.

او علاوه بر كار و فعاليت در زمينه ي تئاتر تعداد قابل توجهي مطلب و كار پژوهشي در زمينه ي مسايل اجتماعي و سياسي و مسئله ي زن نوشته كه در نشريات گوناگون خارج از كشور منتشر شده است.

موضوعات آثار نمايشي نيلوفر بيضايی حول محور “هويت جويی“، “تبعيد“، “جبر و اختيار“ ، “زن بودن در جامعه ي سنت زده“ ، “رهاشدگي ميان دو فرهنگ“ و “انسانهاي به حاشيه رانده شده“ ... بوده است. او در زمينه ي كار با فرم در تئاتر و آزمون تجربي در اين زمينه براي انطباق با محتوا و با هدف محور قرار دادن تئاتر بعنوان هنر نمايشي و  تصويري و نه صرفا سخنگويی و سخنوری، تلاشهاي گوناگوني انجام داده است.

نيلوفر بيضايی در سال ٢٠٠٥ جايزه ي آكادمي جهاني هنر، ادبيات و مطبوعات را براي فعاليتهاي بي وقفه در زمينه ي نمايشنامه نويشي و كارگرداني تئاتر در شهر بوداپست از سوي بنيانگزاران ايراني اين آكادمي ( كاتگوري هنرهاي دراماتيك) دريافت كرد.

 

 

نمايشنامه های اجرا شده :

١-   “ بانو در شهر آينه“ (١٩٩٥)

( با ٢ اجرا )

نويسنده: نيلوفر بيضايی

حركت نگار: محسن حسينی

بازيگران: هرمين عشقی، سپيده قديری ، ه پويا ، پروين شجاعی، افسانه جمالی

 نمايشی در ١٨ اپيزود .

در اين نمايش آنچه امروز بر زنان در ايران می گذرد و فشاری كه بر آنها وارد می شود از  طريق تصوير مرور می شود و در عين حال تصوير زن- خدا ( آناهيتا ) كه در اساطير ايران ريشه دارد ، در مقابل بی تصويری امروز زنان ( بلحاظ حقوقی ) گذاشته می شود...

 

٢-   “ مرجان، مانی و چند مشكل كوچك “ (١٩٩٧- ١٩٩٦ )

( با ٢٥ اجرا در اروپا )

نويسنده و كارگردان : نيلوفر بيضايی

آهنگساز : رضا نوروز بيگی

طراح صحنه و لباس : امير رازی

بازيگران:رامين يزدانی، يگانه طاهری، هديه عشقی، حميد، هرمين عشقی،
داود سلطانی، علی محمدی، منوچهر كابلی، پروين شجاعی، شبنم مددی ، ه . پويا  

 “مرجان“ از همسرش “ مانی ” جدا شده است . مانی اما حاضر نيست اين تصميم را بپذيرد و گمان می كند كه همچنان عاشق اوست. در اين نمايش مرجان و مانی هر يك فرصت می يابند تا دريافتهای خود را از“ عشق“ و“ رابطه  عاشقانه “ بازگو كنند...

 

٣-   “ بازی آخر“ (١٩٩٨- ١٩٩٧ )

( با ٢٦ اجرا در اروپا )

نويسنده و كارگردان: نيلوفر بيضايی

آهنگساز : رضا نوروز بيگی

طراح صحنه و لباس : نيلوفر بيضايی 

بازيگران: هرمين عشقی، داود سلطانی، روناك نويدی، منوچهر كابلی، شبنم مددی

تصور كن سالها تشنه ی كمی آزادی باشی و بعد ناگهان جايی در جهان بدان دست يابی! با آزادی بدست آمده چه خواهی كرد؟ "مانا" ، يك زن فمينيست، "سارا" خواهر او كه زنی سنتی است، "سپهر" كه هنرمندی همجنس گراست، "خورشيد" كه دختركی لال است و بالاخره "شهردار"  كه سياستمداری در پی قدرت است ، در اين بازی حضور پيدا می كنند . اين نمايش درباره ی انسانهايی است كه با بحران درگير می شوند و نيز درباره ی آنها كه از آن می گريزند.

 

٤-   "سرزمين هيچكس“ ( ١٩٩٩- ١٩٩٨)

( با ٣٦ اجرا در اروپا )

نويسنده و كارگردان: نيلوفر بيضايی

آهنگساز: رضا نوروز بيگی

طراح صحنه و لباس : نيلوفر بيضايی

فيلمبرداری قسمتهای ويديويی : امير رازی ، علی صمدی

با بازی : پروانه حميدی

زنی تبعيدی از زندگی اش می گويد. او با وجود دوری از وطن از اينكه در جامعه ی ميزبان آزادی هست ، شاد است،  اما احساس تنهايی و انزوا و ياد همنسلان كشته شده اش ، ياد فشار و توهين و تحقير او را رها نمی كند. او به خودكشی می انديشد ...

 

٥-   “ چاقو در پشت“ (٢٠٠٠- ١٩٩٩)

( با ٢٥ اجرا در اروپا )

نويسنده: كاوه اسماعيلی

كارگردان و طراح صحنه و لباس : نيلوفر بيضايی

موسيقی: رضا نوروز بيگی ، شيلا كاندرا

بازيگران: هرمين عشقی ، فرود حيدری ، ساحل بدرود ، علی فرجی ، شبنم مددی

زخم خورده ای در ميان جمعيت تظاهر كننده . هيچكس حاضر نيست به او كمك كند، چرا كه همه از عواقب آن می ترسند ...

 

٦- “روياهای آبی زنان خاكستری“ (٢٠٠١- ٢٠٠٠)

    (كار مشترك گروه تئاتر دريچه و گروه تئاتر نار)

( با ٣٠ اجرا در اروپا )

نويسنده و كارگردان: نيلوفر بيضايی        

آهنگساز: رضا نوروز بيگی

طراح صحنه و لباس : نيلوفر بيضايی

بازيگران: پروانه حميدی، ميترا زاهدی ، ژاله شعاری

مينا و سودابه دو زن بازيگر هستند كه از ادامه ی حرفه شان  در ايران محروم شده اند . يكی از آنها ايران را ترك كرده و ديگری در ايران مانده است . رويای مشترك آنها ، يعنی ادامه ی حرفه شان در جامعه ای آزاد با واقعيتهای تلخ سياسی و اجتماعی حاكم بر ايران در تضاد قرار دارد ...

 

٧-   “ سه  نظر درباره ی يك مرگ“(٢٠٠٢- ٢٠٠١)

( با ١٨ اجرا در اروپا )

متن : مينا اسدی

تنظيم برای اجرا و كارگردانی: نيلوفر بيضايی

موسيقی : سوسن شاكرين ، رضا نوروز بيگی ، شيلا كاندرا

طراح لباس و صحنه : نيلوفر بيضايی

فيلمبرداری قسمتهای ويديويی : احمد نيك آذر

بازيگران : هرمين عشقی، ساحل بدرود

... سه زن در سوگ مرگ مرد زندگی شان نشسته اند . همسر او ، معشوقه اش و مادرش... نمايشی  در شش تابلو درباره ی زنانی بر ضد يكديگرند و نه با هم !

 

٨-   “ بوف كور“(٢٠٠٥- ٢٠٠٤) 

( با ١٢ اجرا در آلمان و اروپا )

متن : صادق هدايت

تنظيم برای اجرای نمايشی و كارگردانی: نيلوفر بيضايی

موسيقی: رضا نوروز بيگی

طراح لباس و صحنه:‌ نيلوفر بيضايی

بازيگران: منوچهر رادين ، فرهنگ كسرايی، هرمين عشقی 

...لازمه ی تداوم زندگی ، ايجاد نوعی فاصله است با ذهنيت نيستی و مرگ، به فراموشی سپردن مرگ. اگر نتوانيم اين فاصله را ايجاد كنيم، دچار نوعی جنون می شويم، وارد دنيای ناشناسی می شويم .

بوف كور توصيف موقعيتی است ميان زندگی و مرگ. آنكس كه راهی و ياری ندارد، راه گريزی نيز از اين موقعيت نخواهد يافت و “ سكوت زبانی را كه ما نمی فهميم“ در عمق تاريكی كه سرتاسر زندگی را در بر گرفته است، می شنود. از آنجاست كه تصاوير بيشماری از اعماق گردابی هولناك. تصاويری كه در خاطرات فراموش شده ، رويا و كابوس در حافظه زنده می شود، دوباره ظاهر می شوند.

بوف كور حاصل اين لحظه های تكرار شونده ، تصاوير مكرر است. بوف كور بر بستر فضايی آميخته  با حس تنهايی و مرگ به عشق می نگرد كه می بايست ما را از اين حسهای نابود كننده رهايی ببخشد. اما عشق مانند آهنگی زيباست كه خواننده اش موجودی زشت و پست است. موجودی كه مجاز نيستيم با تعمق به او بنگريم.

 

٩- “بوف كور“ (اجرای دو زبانه فارسی / آلمانی \ ٢٠٠٥-٢٠٠٤)

( با ٢ اجرا در ماينس و فرانكفورت)

متن : صادق هدايت

كار مشترك : تام پايفر و نيلوفر بيضايی

بازيگران : هرمين عشقی، ماريا پينی يلا، منوچهر رادين،

كريستف ماش، فرهنگ كسرايی ، رالف لوورنس

طراح صحنه، لباس و نور: نيلوفر بيضايی

پروژه ی مشترك تحت حمايت مركز “ ديا“ (آلمان از بيرون ودرون)

 

١٠-“ نه بهشت ، نه جهنم“ (پنج نگاه به اسلام)  

       گروه تئاتر مارالام- سوئيس(٢٠٠٥)

( با ٩ اجرا در زوريخ)

پنج متن نمايشی : ”نويسنده“ از رجا عالم (عربستان سعودی)،

“دختران خورشيد“ از نيلوفر بيضايی (تهران-فرانكفورت)،

“روزهای من آنجا“ از حسن حميد (سوريه)،

“پارچه ها“ از يوهانا ليیر(سوئيس)،

“ برزخ“ از شوكران (ايران)

كارگردان : پتر براشلر

بازيگران: آنه ماری كوستر(سوئيس)، كريستينا فون هولت (سوئيس)، انعام والی (عراق)

پنج قطعه ی نمايشی از پنج نمايشنامه نويس درباره ی اسلام و زندگی تحت حاكميت اسلاميون. درباره ی انسانها و جانها و روانهايی در حصار تعصب ، خشونت و خشم. همچنين درباره ی انسانهايی كه از دين پرچم سركوب نمی سازند و همزيستی و احترام به ديگری را از هر ارزشی والاتر می دانند. درباره ی تضاد و تناقض، آشفتگی و سرگردانی ميان سنت و مدرنيته.

 

 ١١ - “بيگانه چون من و تو “ (٢٠٠٧-٢٠٠٦  بزبان آلمانی )

 (٣ اجرا در فرانكفورت)

بر اساس متني از: فرهنگ كسرايی و ماريا پي نيیلا

تنظيم و كارگرداني: نيلوفر بيضايی

بازيگران: ماريا پي نيیلا (اسپانيا- آلمان)، پروانه حميدي (ايران)، شكريه دونمز (تركيه)، فرهنگ كسرايی (ايران)، انعام والي (عراق)

 

يك زن مهاجر و يك مرد تبعيدي در آلمان با يكديگر آشنا مي شوند و يك رابطه ي عاشقانه  آغاز مي كنند. هر دو از ريشه ها كنده شده  اند و تلاش مي كنند تا در اين عشق تازه موطني نو بيابند. امكان زندگي در “اكنون“ تحت الشعاع زخمهاي “گذشته“ قرار مي گيرد و بحرانهاي پياپي حس بيگانگي را در لايه هاي مختلف اين رابطه تشديد مي كند...

 

  ١٢- “آوای سكوت “ ( ٢٠٠٧-٢٠٠٦  بزبان آلمانی )

( كاری از گروه تئاتر نار)

( با ١٠ اجرا در آلمان)

         تنظيم متن و كارگرداني: نيلوفر بيضايی

           بازيگران: ماريا پي نيیلا، پروانه حميدی، شكريه دونمز، انعام والی

چهار زن از چهار مليت گوناگون كه وجه مشتركشان زندگي بعنوان مهاجر و تبعيدي در آلمان است و هيچيك با كليشه هاي موجود همخواني ندارند، از خود مي گويند. در اين نمايش در پانزده كلاژ نمايشي كه از تركيب، موسيقی، تصوير، مونولوگ، نقل قول، آواز و حركت تشكيل شده،  تلاش مي شود تا سكوت آواي تبعيديان ومهاجرين فراي كليشه ها شكسته شود...

 

 

متون نمايشی:

 

- بانو در شهر آينه ،  ١٩٩٤

- مرجان، مانی و چند مشكل كوچك ، ١٩٩٥

- بازی آخر ، ١٩٩٦

- سرزمين هيچكس ، ١٩٩٨

- روياهای آبی زنان خاكستری ،٢٠٠٠

- عشق ، ٢٠٠٠

- بازی زندگی ، ٢٠٠١

- دختران خورشيد ،٢٠٠٥

 

 

مقالات تئاتری و سينمايی

 

-          سينما در ايران ( همكاری با روبرت ريشتر در كتابی بهمين نام ، ١٩٩٠، برن )

-          تصوير زن در سينمای ايران (سينمای آزاد، ١٩٩٤، زاربروكن)

-          كاربرد تئاتر امروز و ضرورت تجديد نظر در فعاليتهای نمايشی خارج از كشور

( ١٩٩٦ ، بولتن فستيوال تئاتر كلن)

-          زن در سينما ی ايران ( ١٩٩٧، اطلس، سوئد)

-          تئاتر فمينيستی  (١٩٩٧، كتاب نمايش ، كلن)

-          ما در كجای زمان ايستاده ایم؟ (١٩٩٧، پوشه ، برلين و كتاب نمايش ، كلن)

-          تئاتر رابرت ويلسون (١٩٩٨ ، كتاب نمايش ، كلن)

-          بسوی تئاتر- رقص ( ١٩٩٩ ، كتاب نمايش، كلن)

-          تئاتر ابزورد (٢٠٠٠، كتاب نمايش ، كلن)

-          تئاتر رضا عبده  (٢٠٠١ ، كتاب نمايش، كلن)

-          نگاهی به يك فيلم ممنوع (آرش ، ٢٠٠١، پاريس )

-          تئاتر خشونت  ( ٢٠٠٢ ، ويژه تئاتر ، پاريس)

-          تئاتر مستند  (٢٠٠٢ ، كتاب نمايش ، كلن)

-          نگاهی به يك دهه تئاتر در تبعيد (  ٢٠٠٢، سخنرانی در كلن بمناسبت روز جهانی تئاتر)

-          تئاتر ، بازی و واقعيت (٢٠٠٢، ويژه تئاتر، پاريس)

-          دستاورد سالهای سخت ( متن سخنرانی در فستيوال تئاتر پاريس ، ٢٠٠٢)

-          بدنبال رد پای زنان در آثار فيلمسازان خارج از كشور( ٢٠٠٣، سخنرانی در كلن)

-           زندگی ، آثار و افكار كلاوس من

-          گئورگ بوشنر و مرگ دانتون (٢٠٠٣، ويژه تئاتر)

-          نگاهی به تاريخ نمايش در ايران (٢٠٠٣، سخنرانی در لندن ، نيمروز)

-          شاهرخ مشكين قلم، جادوگر صحنه (٢٠٠٣، كتاب نمايش)

-          شاهرخ مشكين قلم و “زهره و منوچهر“ (٢٠٠٣، نيمروز)

-          تئاتر، جامعه و سياست (٢٠٠٣،  سخنرانی در استراسبورگ )

-            ابراهيم مكی ، نمايشنامه نويس و كارگردان فرهيخته ی تئاتر ايران

           (٢٠٠٤، پيام بمناسبت بزرگداشت مكی در پاريس)

-            نگاهی به تاريخ نمايش در ايران از آغاز تا سال ١٣٥٧

        ( نسخه ی بازبينی شده ، چاپ شده در “تلاش“ شماره ٢٣)

     -     تشنه ی كار كردن به زبان فارسی ام ( دويچه وله، سپتامبر ٢٠٠٧ )

 

 

مقالات سياسی – اجتماعی :

 

-  فمينيسم  يعنی  مبارزه  با جبر تاريخ ( ١٩٩٦ ، كيهان لندن)

-  دفاع از جنبش زنان يا دفاع از زنان وابسته به حكومت ( ١٩٩٩، ديدار ، دارمشتات)

-  دعوت به قرون وسطی در آستانه ی قرن بيست و يكم ( ١٩٩٩، ديدار ، دارمشتات)

-  تهديد ناموس ملی ‍‍‍‍‍‍‍‍‍! (٢٠٠٠ ، نيمروز، لندن)

-  روزنامه نگاری كه با نشر كذب خود را بی اعتبار می سازد (٢٠٠٠، بامداد ، سوئد)

-  رعايت منطق و احترام به ديگری پيش شرط هر گفتگوست! (٢٠٠٠ ، ايران امروز)

-  مطالبات و موانع شكل گيری جنبش زنان ايران ( ٢٠٠١، نيمروز ، لندن. تلاش، هامبورگ)

-  خانم لاهيجی اولين زن ناشر ايران نيست! (٢٠٠١، نيمروز ، لندن)

-  همزيستی انسانهای برابر ( ٢٠٠١، تلاش، هامبورگ)

-  مهشيد امير شاهی در آينه ی هزار بيشه (٢٠٠١، نيمروز، لندن)

-  ما وجود داريم وتلاش می كنيم بر ضد فراموشی! (٢٠٠١، كيهان لندن)

-  ما هنرمنديم، يعنی كه خاريم در چشم خود مطلق بينان! (٢٠٠١، نيمروز، لندن)

-  آغاز جداسری از ما نبود ( ٢٠٠١ ، تلاش ، هامبورگ)

-  چرا در فستيوال تئاتر كلن شركت نمی كنيم ( ٢٠٠١، كيهان ، لندن)

-  فمينيسم كهنه شده و تعزيه ی نو گرا! ( ٢٠٠١ ، نيمروز ، لندن)

-  كوچه ی بن بست تهمت و افترا! (٢٠٠١ ، شهروند ، كانادا)

-  هنرمند تبعيدی (٢٠٠٢ ، درنگ ، پاريس)

-  مدرنيته ی ايرانی يا بلاتكليفی ملی ! (٢٠٠٢ ، تلاش ، هامبورگ)

-  جنبش اصلاح طلبی را تعريف كنيد! (٢٠٠٢ ، درنگ ، پاريس)

-  سه يادداشت  (٢٠٠٢ ، نيمروز ، لندن)

-  سال نو يا سالی ديگر ( ٢٠٠٢ ، نيمروز ، لندن)

- پيشداوری و تعصب يا “خودی“ و “غير خودی“ در ادبيات آلمان از عصر روشنگری تا قرن بيستم

  (٢٠٠٢، تلاش شماره ٨ ، هامبورگ)

-  فاتح شدم، خود را به ثبت رساندم. پس زنده باد! (٢٠٠٢، نيمروز، گويا، شهروند)

-  اصلاح طلبی دينی، روشنفكری اصلاح طلب، سانسور انديشه و چند معضل ديگر

   ( ٢٠٠٢، گويا، اخبار روز، نيمروز...)

 -  ما خواهان تحكيم موقعيت جمهوری اسلامی ايران در منطقه هستيم! (٢٠٠٢، نيمروز)

 -  ارتباط ميان تن فروشی و ساختار فكری حكومت اسلامی ( ٢٠٠٢، گويا، اخبار روز، نيمروز)

-  بحران هويت، رويای آزادی، مهر وطن ( ٢٠٠٢، تلاش)

- ارزيابی سخنان سه زن در همايش زنان ( ٢٠٠٣، اخبار روز)

- ٨  مارچ، روز تجديد پيمان زنان ايران (٢٠٠٣، اخبارروز، گويا، روشنگری)

- “ تنهاترين پرنده عاشق“، خيل بيشمار همراهان را ببين! ( ٢٠٠٣، روشنگری، اخبار روز، گويا)

-  جنگ عراق و آمريكا و منافع ملی ما (٢٠٠٣، اخبار روز، گويا، روشنگری)

-  هنرمند تبعيدی (٢٠٠٣، سخنرانی بزبان آلمانی، زاربروكن)

-  “گردنبند مقدس“ حكايت روشنفكری سرگردان در قفسی به بزرگی ايران

   ( ٢٠٠٣، تلاش و سايتهای اينترنتی)

-  ارتباط ميان روشنفكری و اسلام سياسی از مشروطه تا امروز ، در سه بخش

  (٢٠٠٣، گويا، روشنگری، پيك ايران)